Trong những năm qua, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã được cấp ủy, chính quyền xã Hướng Hiệp quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức triển khai đồng bộ, quyết liệt, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận, tham gia của Nhân dân, nhiều dự án, tiểu dự án đã phát huy hiệu quả, góp phần từng bước thay đổi diện mạo nông thôn miền núi, cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào các dân tộc trên địa bàn.

Xã Hướng Hiệp là địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đặc biệt khó khăn, với đồng bào dân tộc Vân Kiều chiếm 67,18% dân số; giai đoạn 2021 - 2025 có 13/16 thôn, khóm thuộc diện đặc biệt khó khăn. Đây là địa bàn có tỷ lệ hộ nghèo còn cao, đời sống của người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, trong khi hoạt động kinh doanh, dịch vụ còn nhỏ lẻ. Vì vậy, việc triển khai Chương trình MTQG có ý nghĩa quan trọng trong tạo nguồn lực đầu tư kết cấu hạ tầng, hỗ trợ sinh kế, giảm nghèo và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.  Trong giai đoạn 2022 - 2025, tổng nguồn vốn được phân bổ thực hiện Chương trình trên địa bàn xã đạt 105,153 tỷ đồng, trong đó vốn đầu tư 75,167 tỷ đồng và vốn sự nghiệp 29,986 tỷ đồng. Đến ngày 31/7/2026, tổng số vốn đã giải ngân đạt 98,8 tỷ đồng, tương đương 93,96%. Kết quả này cho thấy sự nỗ lực của địa phương trong tổ chức triển khai, quản lý và sử dụng nguồn lực của Chương trình. Cùng với nguồn vốn ngân sách, địa phương chú trọng lồng ghép các nguồn lực khác và phát huy sự tham gia của cộng đồng. Đối với các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, Nhà nước hỗ trợ con giống, vật tư; người dân đóng góp ngày công lao động, vật liệu xây dựng chuồng trại và chi phí chăm sóc. Qua đó, từng bước nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của người dân trong quá trình thực hiện Chương trình.

Một trong những kết quả thiết thực là việc hỗ trợ các hộ đồng bào dân tộc thiểu số còn khó khăn về điều kiện sống. Trong giai đoạn 2021 - 2025, địa phương đã hỗ trợ 13 hộ về đất ở, với kinh phí 572 triệu đồng, giải ngân đạt 100%; hỗ trợ 248 hộ về nhà ở, với tổng kinh phí 10,816 tỷ đồng, giải ngân đạt 100%. Bên cạnh đó, 56 hộ được hỗ trợ chuyển đổi nghề, với tổng kinh phí 560 triệu đồng; 303 hộ được hỗ trợ nước sinh hoạt phân tán, với kinh phí 909 triệu đồng, giải ngân đạt 100%. Những chính sách này đã góp phần giúp các hộ nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn từng bước ổn định cuộc sống, có điều kiện phát triển sinh kế và vươn lên thoát nghèo.

Ngoài ra, thông qua Dự án 4 về đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu phục vụ sản xuất và đời sống, xã Hướng Hiệp đã triển khai 22 công trình, trong đó 18 công trình đã hoàn thành, bàn giao đưa vào sử dụng, 04 công trình đang tiếp tục thi công. Các công trình tập trung vào những lĩnh vực thiết yếu như giao thông, thủy lợi, văn hóa, nước sinh hoạt, trường học và các công trình phục vụ sản xuất. Việc đầu tư đồng bộ đã góp phần cải thiện điều kiện đi lại, học tập, sinh hoạt và sản xuất của người dân, từng bước hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng trên địa bàn. Đặc biệt, Dự án quy hoạch, sắp xếp, bố trí, ổn định dân cư tại những nơi cần thiết đã được triển khai với tổng vốn 13,234 tỷ đồng, giải ngân đạt 99,63%, trong đó có dự án định canh, định cư xã Hướng Hiệp. Đây là nguồn lực quan trọng góp phần ổn định đời sống, tạo điều kiện để người dân yên tâm sản xuất và phát triển kinh tế.

 Chương trình đã dành nguồn lực đáng kể để hỗ trợ phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp bền vững, gắn với bảo vệ rừng và nâng cao thu nhập. Tổng kinh phí Dự án 3 được phân bổ là 19,008 tỷ đồng, đã giải ngân 18,799 tỷ đồng, đạt 98,90%. Địa phương đã triển khai hỗ trợ bảo vệ rừng cho 492 hộ tại hai thôn Gia Giã và Khe Van; đồng thời nhân rộng nhiều mô hình chăn nuôi bò vàng sinh sản theo nhóm hộ tại các thôn trên địa bàn. Các mô hình sản xuất đã góp phần đa dạng hóa sinh kế, phát huy tiềm năng nông nghiệp, lâm nghiệp của địa phương và tạo thêm cơ hội để người dân từng bước nâng cao thu nhập. Qua thực tiễn triển khai, địa phương cũng chủ động điều chỉnh hình thức hỗ trợ phù hợp với điều kiện vùng sâu, vùng xa, trong đó chú trọng mô hình đa dạng hóa sinh kế cộng đồng khi việc liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị còn gặp khó khăn.

Bên cạnh phát triển kinh tế, Chương trình đã góp phần nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần của đồng bào.Trong lĩnh vực giáo dục, nguồn lực của Chương trình được đầu tư cho hệ thống trường học, nhà công vụ và trang thiết bị dạy học, góp phần cải thiện điều kiện học tập và giảng dạy cho học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Trong lĩnh vực văn hóa, xã đã triển khai sửa chữa, nâng cấp 11 nhà sinh hoạt cộng đồng tại các thôn, khóm; đầu tư sân, cổng, hàng rào, mái che, nhà vệ sinh, điểm vui chơi và các hạng mục liên quan. Đồng thời, quảng trường Nhà văn hóa truyền thống các dân tộc Vân Kiều - Pa Cô xã đã hoàn thành, bàn giao đưa vào sử dụng. Những công trình này không chỉ tạo không gian sinh hoạt cộng đồng khang trang mà còn góp phần bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của đồng bào dân tộc thiểu số, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tinh thần của Nhân dân.

Cùng với đó, Dự án 8 đã được triển khai với nhiều hoạt động thiết thực hướng đến phụ nữ và trẻ em. Địa phương đã tổ chức các mô hình “Thủ lĩnh của sự thay đổi”, hỗ trợ trang thiết bị cho các Tổ truyền thông cộng đồng, tập huấn và truyền thông về bình đẳng giới, phòng chống tảo hôn, bạo lực gia đình. Đáng chú ý, 08 chiến dịch truyền thông về phòng chống bạo lực gia đình, xây dựng môi trường sống an toàn cho phụ nữ và trẻ em được tổ chức tại 08 thôn với 584 người tham gia; các hoạt động đối thoại, tập huấn và tuyên truyền tiếp tục được triển khai, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng và thúc đẩy sự tham gia thực chất của phụ nữ, trẻ em trong đời sống xã hội.

Công tác tuyên truyền, vận động đồng bào được chú trọng, nhất là đối với những vấn đề xã hội còn tồn tại ở vùng dân tộc thiểu số và miền núi. Thông qua Dự án 9, địa phương đã tổ chức các hội nghị truyền thông, xây dựng mô hình và các lớp tập huấn nhằm giảm thiểu tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống. Trong đó, hội nghị truyền thông tại 03 thôn có 171 người tham gia, các mô hình tại 03 thôn có 210 người tham gia, cùng 02 lớp tập huấn kỹ năng truyền thông với 282 học viên. Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý cũng được triển khai tại các thôn, khóm. Nhiều hoạt động truyền thông pháp luật đã thu hút đông đảo người dân tham gia, góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật và phát huy vai trò của người có uy tín, hòa giải viên, tuyên truyền viên cơ sở.

Một nguồn lực quan trọng khác là chính sách tín dụng ưu đãi theo Nghị định số 28/2022/NĐ-CP của Chính phủ. Từ năm 2022 đến ngày 30/4/2026, Ngân hàng Chính sách xã hội đã thực hiện cho 178 hộ vay, chủ yếu phục vụ nhu cầu về nhà ở và chuyển đổi nghề, với tổng kinh phí 8,259 tỷ đồng. Nguồn vốn tín dụng ưu đãi đã bổ sung thêm nguồn lực cho các hộ dân, giúp người dân có điều kiện đầu tư cải thiện nhà ở, chuyển đổi nghề và phát triển sinh kế.

Có thể khẳng định, qua quá trình triển khai Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã Hướng Hiệp đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông, trường học, nhà sinh hoạt cộng đồng được quan tâm đầu tư; các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, phát triển văn hóa được triển khai đồng bộ; nhiều mô hình nông - lâm nghiệp phù hợp với điều kiện địa phương được thực hiện. Các chính sách hỗ trợ đã góp phần giúp hộ nghèo có thêm điều kiện vươn lên, từng bước nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống. Cùng với phát triển kinh tế, địa phương chú trọng giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, thực hiện bình đẳng giới, chăm lo phụ nữ và trẻ em, phòng chống tảo hôn, tăng cường phổ biến pháp luật, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và nâng cao niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước.

Những kết quả đạt được là tiền đề quan trọng để xã Hướng Hiệp tiếp tục huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, khắc phục khó khăn, phát huy tiềm năng, lợi thế của địa phương; tập trung phát triển sản xuất, hoàn thiện kết cấu hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, thực hiện tốt các chính sách an sinh xã hội, hướng tới mục tiêu giảm nghèo bền vững và nâng cao hơn nữa đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào các dân tộc trên địa bàn trong thời gian tới.

Thực hiện: Minh Vũ