Nhằm tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền con người, quyền công dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế trong xã hội, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 205/2025/QH15 về thí điểm việc Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ lợi ích công và công lý cho người yếu thế.

Nghị quyết này đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc mở rộng chức năng, nhiệm vụ của Viện kiểm sát nhân dân, không chỉ dừng lại ở việc thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, mà còn trực tiếp tham gia bảo vệ lợi ích công cộng và những đối tượng dễ bị tổn thương trong xã hội như người nghèo, người khuyết tật, trẻ em, người cao tuổi hoặc người không có điều kiện tự bảo vệ quyền lợi của mình.

Theo nội dung Nghị quyết, trong phạm vi thí điểm, Viện kiểm sát nhân dân được quyền khởi kiện các vụ án dân sự trong trường hợp phát hiện hành vi xâm phạm lợi ích công cộng hoặc quyền, lợi ích hợp pháp của người yếu thế nhưng không có người đại diện đứng ra khởi kiện. Đây là cơ chế quan trọng nhằm kịp thời ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật, đồng thời bảo đảm công bằng xã hội.

Việc triển khai Nghị quyết góp phần tăng cường vai trò của Nhà nước trong việc bảo vệ công lý, bảo đảm mọi công dân đều được tiếp cận công lý một cách bình đẳng. Đồng thời, đây cũng là giải pháp nhằm khắc phục những hạn chế trong thực tiễn khi nhiều trường hợp người dân, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, chưa đủ điều kiện, kiến thức hoặc khả năng để tự mình khởi kiện bảo vệ quyền lợi.

Bên cạnh đó, Nghị quyết còn tạo cơ sở pháp lý để nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong việc phát hiện, cung cấp thông tin, phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân trong quá trình khởi kiện và giải quyết vụ án, qua đó góp phần xây dựng xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

Trong thời gian tới, việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành và chính quyền địa phương. Công tác tuyên truyền cần được đẩy mạnh để người dân hiểu rõ quyền lợi, từ đó chủ động phản ánh, cung cấp thông tin khi phát hiện các hành vi xâm phạm lợi ích công hoặc quyền lợi của người yếu thế.

Có thể khẳng định, việc thí điểm cho phép Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự là một chủ trương đúng đắn, thể hiện tính nhân văn sâu sắc của pháp luật Việt Nam, góp phần bảo vệ công lý, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình phát triển./.